Kjarni STEM námsvistkerfa er sá að menntun er samfélagslegt verkefni.
STEM menntun verður sterkari þegar skólar, fjölskyldur, atvinnulíf, háskólar, stofnanir, félagasamtök og samfélög vinna saman að því að skapa fjölbreytt, viðeigandi og inngildandi námstækifæri.

Vistkerfisnálgunin tengir saman formlegt og óformlegt nám og hjálpar börnum og ungmennum að upplifa STEM sem lifandi hluta af eigin lífi, umhverfi og framtíð.

STEM Learning Ecosystems er ein öflugasta og best þróaða aðferðafræðin í heiminum í dag til að efla STEM menntun með samhæfingu, samstarfi og samfélagslegri þátttöku.

Frá árinu 2015 hefur nálgunin verið þróuð og prófuð í Bandaríkjunum með stuðningi TIES, Teaching Institute for Excellence in STEM, sem hefur gegnt lykilhlutverki sem bakbeinsstofnun og einn af stofnaðilum framtaksins. Á einum áratug hefur orðið til alþjóðlegt samfélag nærri 150 STEM námsvistkerfa sem sýnir í verki hvernig hægt er að tengja saman skóla, samfélög, atvinnulíf, háskóla, stofnanir og stjórnvöld til að efla STEM menntun.

Kjarni aðferðafræðinnar er skýr: framtíðarfærni verður ekki byggð upp í sílóum. Hún verður til þegar samfélagið allt kemur að menntun barna og ungmenna.

STEM Ísland byggir á þessari reynslu og aðlagar hana að íslenskum aðstæðum, með það að markmiði að gera Ísland að leiðandi samfélagi í uppbyggingu lifandi, inngildandi og framtíðarmiðaðrar STEM menntunar.

Uppbygging STEM námsvistkerfis hefst á því að kölluð er saman ráðgefandi stjórn með fulltrúum úr ólíkum geirum samfélagsins sem tengjast STEM menntun, s.s. úr skólum, nýsköpun, atvinnulífi, rannsóknum og samfélagsþróun.

Í kjölfarið fer fram kortlagning þar sem styrkleikar, þarfir, tækifæri, áskoranir og núverandi tengingar eru greindar. Sú vinna skapar sameiginlega yfirsýn og leggur grunn að markvissri stefnumótun.

Út frá kortlagningunni móta hagaðilar sameiginlega sýn, skilgreina áherslur og velja forgangsverkefni. Þannig byggist vistkerfið á raunverulegum aðstæðum og styrkleikum samfélagsins sjálfs.

Á Íslandi er vistkerfisnálgunin aðlöguð að íslensku samfélagi, menntakerfi og staðbundnum aðstæðum.

Markviss uppbygging hófst með STEM Húsavík vorið 2022, fyrsta STEM námsvistkerfinu á Íslandi. Þar var alþjóðleg aðferðafræði STEM Learning Ecosystems prófuð í íslensku samhengi með þátttöku skóla, atvinnulífs, stofnana, félagasamtaka og samfélagsins.

Sú reynsla lagði grunn að stofnun STEM Ísland árið 2023 og áframhaldandi þróun vistkerfisnálgunarinnar á Íslandi.

Í apríl 2024 var STEAM Borgarbyggð sett á fót sem annað námsvistkerfið á Íslandi. Með því hófst nýr kafli í uppbyggingu íslenskra STEM og STEAM námsvistkerfa, þar sem áhersla er lögð á staðbundna styrkleika, skapandi nálgun, samfélagsþátttöku og tengingu menntunar við nærumhverfi.

Íslenskt samhengi snýst um að nýta styrkleika hvers samfélags, tengja saman ólíka aðila og byggja upp lifandi STEM menntun sem á rætur í staðnum, en tengist um leið alþjóðlegri þekkingu, aðferðafræði og framtíðarsýn.

STEM námsvistkerfi breyta því hvernig samfélög byggja upp framtíðarfærni.

Þau færa STEM menntun úr sílóum og tengja hana við raunverulegt líf barna, samfélaga og atvinnulífs. Þau skapa fleiri tækifæri fyrir börn og ungmenni til að upplifa vísindi, tækni, verkfræði, stærðfræði og skapandi lausnaleit í samhengi sem þau skilja, finna fyrir og geta tekið þátt í.

Áhrifin eru skýr:

STEM-námsvistkerfi:

• efla áhuga barna og ungmenna á STEM

• styrkja kennara með tengingum, verkfærum og stuðningi

• tengja skóla betur við samfélag, atvinnulíf og raunveruleg viðfangsefni

• auka aðgengi að fjölbreyttum námstækifærum

• brjóta niður síló milli stofnana, geira og verkefna

• byggja upp framtíðarfærni, sköpunarkraft og lausnamiðaða hugsun

• styðja við nýsköpun, inngildingu og samfélagsþróun

• gera menntun að sameiginlegu verkefni samfélagsins

Í lifandi vistkerfi verður STEM menntun ekki lengur afmörkuð við einstaka kennslustundir eða tímabundin verkefni. Hún verður hluti af menningu samfélagsins.